Koorts

Koorts en griep verschijnselen. Uw hele lichaam gloeit en u voelt zicht helemaal niet prettig. Vergeleken bij u is de duivel maar een koele kikker. U hebt koorts. Luister echter, voor u stappen onderneemt om het vuur te blussen, eerst naar wat artsen u adviseren.

Ga na of u echt koorts hebt. Hoewel 37 °C wordt beschouwd als de norm, is dat niet absoluut. De ‘normale’ temperatuur verschilt van persoon tot persoon en kan gedurende de hele dag flink schommelen. Voeding, te dikke kleding, emotionele opwinding en lichamelijke inspanning kunnen de lichaamstemperatuur laten stijgen. Zware inspanningen kunnen de lichaamstemperatuur zelfs opdrijven tot niet minder dan 39,4 °C. Kinderen hebben meestal een hogere lichaamstemperatuur dan volwassenen, die ook nog sterker varieert. Als algemene regel geldt dus: bij een temperatuur van 37,3°C tot 37,8°C kunt u beginnen te denken aan koorts (‘verhoging’). Loopt de thermometer hoger op, dan is er sprake van koorts. Een kinderarts voegt hieraan toe dat iemands toestand vaak beter kan worden afgelezen van zijn uiterlijk dan van de koele, zakelijke cijfers. Een kind dat verhoging heeft en er ziek uitziet, moet eerder onderzocht worden dan een kind dat er goed uitziet en zich ook normaal gedraagt.

Vecht er niet tegen. Als u inderdaad koorts hebt, denk er dan aan dat koorts op zich geen ziekte is, maar slechts een symptoom van een ziekte. Koorts is namelijk een verdedigingsmechanisme van het lichaam tegen infectie. Koorts kan dus zelfs nuttig zijn: het kan een ziekte verkorten, de werking van antibiotica versterken en een infectie minder besmettelijk maken. Weeg deze mogelijkheden af tegen het ongemak dat u ondervindt als u een lichte koorts gewoon uitziekt.

Blijf genoeg drinken. Als u het warm hebt, gaat uw lichaam zweten om af te koelen. Als u echter te veel water verliest – wat mogelijk is bij hoge koorts – sluit het lichaam zijn zweetkanaaltjes af om meer waterverlies te verhinderen. Hierdoor is het moeilijker om de koorts te drukken. Zorg er dus voor dat u genoeg drinkt. Behalve schoon water, adviseren artsen ook het volgende.

Vruchten- en groentedranken. Deze zijn rijk aan vitaminen en mineralen. Vooral bieten- en wortelsap bevatten hoge concentraties voedingsstoffen. Vindt u tomatensap lekker, kies dan een merk dat weinig zout (natrium) bevat.

Heilzame thee. Hoewel elke thee voor het nodige vocht zal zorgen, zijn bij koorts bepaalde soorten toch beter dan andere. Thee, getrokken uit gelijke delen gedroogde tijm, lindebloesem en kamillebloemen is bijvoorbeeld erg goed: tijm heeft ontsmettende eigenschappen, kamille vermindert de ontsteking en linde stimuleert het zweten. U vindt de grondstoffen in de reformwinkel. Laat 1 theelepel van het mengsel 5 minuten trekken in een beker kokend water. Afgieten en heet opdrinken. Dit kunt u meerdere keren per dag doen.

Lindebloesem. Alleen lindebloesemthee is op zich ook goed. Het effect ervan is dat u flink gaat transpireren, waardoor de koorts gebroken wordt. Gebruik 1 theelepel van de bloesems per beker kokend water. Drink heet en vaak.

Wilgenbast. Deze bast is rijk aan salicylaten, stoffen die verwant zijn aan aspirine, en wordt beschouwd als het natuurlijke middel tegen koorts. Trek er thee van en drink deze in kleine hoeveelheden.

Gewone vlier. Nog een oud middeltje tegen koorts. Vlier geniet de voorkeur boven wilgenbast als u geen aspirine verdraagt. Ook hiervan trekt u thee die u naar believen mag drinken.

IJs. Als u te misselijk bent om te drinken, kunt u ook op ijs zuigen. Voor de afwisseling kunt u vruchtensap invriezen tot ijsblokjes. Voor kinderen kunt u eventueel een druif of aardbei in de ijsblokjes invriezen.

Verzachtende kompressen. Natte kompressen helpen de lichaamstemperatuur te verlagen. Ironisch genoeg kunt u dit doen met hete, vochtige kompressen. Wanneer de patiënt het onaangenaam warm krijgt, verwijdert u de kompressen en legt u koude kompressen op voorhoofd, polsen en kuiten. Houd de rest van het lichaam onder de dekens. Als de koorts oploopt tot meer dan 39,4°C mogen hete kompressen niet meer gebruikt worden. In plaats daarvan neemt u koude kompressen om te verhinderen dat de koorts nog verder stijgt. Ververs ze zodra ze even warm als het lichaam zijn geworden, en blijf dit doen tot de koorts zakt.

De spons erover. Ook verdamping heeft een verkoelend effect op het lichaam. Gebruik daarom koud kraanwater om de huid te helpen de overtollige warmte af te geven. Hoewel u het hele lichaam zou kunnen afsponzen, zijn vooral die plaatsen belangrijk die doorgaans het warmst zijn, bijvoorbeeld de oksels en de liezen. Wring de spons uit en wrijf één plaats tegelijk in, terwijl de rest van het lichaam bedekt blijft. De lichaamswarmte zal het vocht doen verdampen – een handdoek is dus niet nodig.
Artsen waarschuwen dat alcohol weliswaar sneller verdampt dan water, maar dat dit voor iemand met koorts onaangenaam kan aanvoelen. Bovendien bestaat het gevaar dat de dampen worden ingeademd of zelfs door de huid worden geabsorbeerd.

Neem een duik. Wanneer u koortsig bent, gebeurt het vaak dat u begint te rillen. Een warm bad is op dat ogenblik erg aangenaam. Voor baby’s wordt een bad op kamertemperatuur aanbevolen. Een andere mogelijkheid is het kind in te pakken in natte handdoeken (kamertemperatuur) en deze om het kwartier te vervangen.

U hoeft niet te lijden. Als u zich erg ellendig voelt, neem dan een pijnstiller. Voor volwassenen raadt men bij hoge koorts maximaal twee aspirientjes of twee paracetamoltabletten aan om de 4 uur. Het voordeel van paracetamol is dat minder mensen er allergisch voor zijn en dat het niet schadelijk is voor de maag. Aangezien aspirine en paracetamol elk op een iets andere manier werkzaam zijn, kunt u ze eventueel combineren als één van beide alleen niet helpt om de koorts te onderdrukken. Neem dan om de 6 tot acht uur twee aspirientjes plus twee paracetamol tabletten (in totaal dus vier tabletten). Of wissel af, dat wil zeggen dat u de ene keer twee aspirientjes neemt, en 3 à 4 uur later twee paracetamol tabletten. Vraag voor deze therapie altijd de goedkeuring van de huisarts.

Geef kinderen paracetamol. Geef kinderen en jongeren beneden de 16 à 18 jaar geen aspirine. Aspirine kan bij koortsige kinderen namelijk het syndroom van Reye uitlokken, een mogelijk dodelijke neurologische ziekte. In plaats daarvan kunt u beter 10 tot 14 milligram paracetamol per kilogram lichaamsgewicht geven, eens in de 4 uur. Er is geen enkele reden om dit vaker te doen. Te hoge doses, verspreid over verschillende dagen, zijn gevaarlijk.

Koortsstuipen

Kinderen kunnen van heel hoge koorts stuipen krijgen, vooral als ze een virale infectieziekte hebben, zoals een keelontsteking. Ook bij een bacteriële infectieziekte (bijvoorbeeld een oorontsteking) kunnen stuipen voorkomen. Een stuip duurt meestal maximaal 4 minuten. Het kind schokt, de ademhaling stokt en het kind is bewusteloos. Na een stuip valt het kind over het algemeen in slaap. Bel direct de huisarts. Duurt de stuip langer dan een minuut of vijf, bel dan een ambulance of het alarmnummer. Wat u zelf kunt doen? U moet ervoor zorgen dat het kind zichzelf geen pijn kan doen. Leg het dus zo neer dat het nergens tegenaan kan stoten. Probeer voor verkoeling te zorgen door het kind de kleren uit te trekken en na de stuip helemaal af te sponzen met lauwwarm water. Controleer de temperatuur van het kind regelmatig, want het mag niet te veel afkoelen (niet onder de 37 °C). Meestal loopt een stuip goed af, maar de arts zal het kind moeten onderzoeken of er toch niet wat ernstigers aan de hand is.

Kleding en dekens. Gebruik wat dat betreft uw gezond verstand. Als u het erg warm hebt, gooit u de extra dekens van u af of trekt u de dikke trui uit, zodat het lichaam zijn warmte kwijtraakt aan de lucht. Bent u daarentegen rillerig, pak uzelf dan in tot u zich goed voelt. Zuigelingen moeten zorgvuldig in het oog gehouden worden, aangezien zij hun kleren of dekens niet van zich af kunnen gooien als ze het te warm krijgen. Bovendien kunt u koorts veroorzaken door een kind te dik te kleden of het in een warme ruimte (bijvoorbeeld de auto) achter te laten.

Creëer een heilzame atmosfeer. Doe uw best van de ziekenkamer een heilzame omgeving te maken. Zorg ervoor dat het er niet te warm is – volgens Duitse artsen zou de temperatuur niet hoger mogen zijn dan zo’n 18 graden. Lucht de kamer voldoende om de genezing te bevorderen, maar let op dat het niet tocht. Een rustgevende omgeving betekent ook dat het licht gedempt moet zijn.

Eet wat – als u er zin in hebt. Pieker niet over de vraag of u de koorts moet voeden of uithongeren. Sommige artsen geven de voorkeur aan een dieet van vruchtensap tot de koorts bijna tot de normale waarde is gezakt. Anderen menen dat de koortsige patiënt juist moet eten, omdat het lichaam door de verhoogde temperatuur veel calorieën verbruikt. Uiteindelijk ligt de keuze bij u en is deze afhankelijk van uw eetlust. Denk er wel aan dat u genoeg moet drinken.


Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

*